محدث و متکلم چيره دستبه مناسبت سالروز بزرگداشت شيخ کلينينوزدهم ارديبهشت، سالروز بزرگداشت شيخ کليني ا

محدث و متکلم چيره دستبه مناسبت سالروز بزرگداشت شيخ کلينينوزدهم ارديبهشت، سالروز بزرگداشت شيخ کليني است. محمد بن يعقوب بن اسحاق کُليني رازي معروف به شيخ کليني و ثقةالاسلام کليني)درگذشت 329قمري) از محدثان مشهور شيعه و نويسنده الکافي از کتب اربعه شيعيان است. او در زمان غيبت صغرا مي‌زيست و با برخي از محدثان که از امام عسکري عليه‌السلام و يا امام هادي عليه‌السلام حديث شنيده‌ بودند، ملاقات کرده است. وي در حدود سال 255قمري در روستاي كُلَين از توابع ري متولد شد. پدرش يعقوب بن اسحاق، از علماي عصر خويش بود و در دوره غيبت صغري زندگي مي‌کرد. کليني در ري که مرکز برخورد آرا و انديشه‌هاي فرق اسماعيلي، حنفي، شافعي و اماميه بود، در کنار تحصيل علم و آشنايي با انديشه‌هاي ديگر مذاهب، تصميم گرفت که به در خواست دوستي که از او خواسته بود برايش کتابي بنويسد که در آن از همه علوم دين آنچه را براي يک متعلم ضروري و مکفي است در بر داشته باشد، به نوشتن احاديث پرداخت. او در محضر ابوالحسن محمد بن اسدي کوفي‌ حديث آموخت. و سپس براي تکميل علم حديث راهي قم شد و با محدثاني که از امام عسکري(ع) يا امام هادي(ع(بدون واسطه حديث شنيده بودند ملاقات کرد. کليني در سال 327ق (دو سال پيش از وفاتش) عازم بغداد شد. بغداد در آن زمان يکي از مراکز بزرگ علمي بود. کليني در شعبان سال 329ق)سال تَناثُر نجوم(مصادف با شروع غيبت کبري امام زمان (عج(در بغداد از دنيا رفت. محمد بن جعفر حسني معروف به ابو قيراط بر جنازه کليني نماز خواند و بدن او در باب کوفه بغداد به خاک سپرده شد. آن چه در بيان جايگاه شخصيتي و علمي شيخ کليني در کتب تراجم و تاريخ آمده است همگان از موافق و مخالف، از فضل و عظمت منزلت وي ياد کرده‌اند. با توجه به شهرت و آوازه کليني، شيعه و سني در فتاوا به او روي آوردند و وي را به «ثقة الاسلام» مُلَقَّب ساختند. به سبب تقوا، علم و فضيلت او، مردم در رفع مشکلات ديني و گرفتن فتوا به وي مراجعه مي‌کردند. شيخ طوسي با تعبيرِ دانشمندي جليل القدر، عالم به روايت، ثقه و عالم به اخبار از کليني ياد مي‌کند. نجاشي دانشمند رجالي شيعه او را شيخ و پيشواي شيعه در «ري» در زمان خويش و موثق‌ترين آن‌ها در حديث و ضبط آن معرفي مي‌کند. عالمان شيعي ديگر نظير ابن شهرآشوب، علامه حلي، ابن داوود حلي، تفرشي و... نيز تعابير و عبارات شيخ طوسي و نجاشي را تأييد کرده‌اند.يکي از مهم‌ترين آثار شيخ کليني، کتاب کافي است. به گفته‌ شيخ مفيد و علامه مجلسي اين کتاب، جامع‌ترين و برترين کتاب از کتب اربعه است. کتاب کافي در سه بخش اصول، فروع و روضه تأليف شده است. تلاش کليني بر آن بوده تا احاديث الکافي را براساس عدم مخالفت با قرآن و موافقت با اجماع جمع‌آوري کند. از نظر سيد بن طاووس، کليني به سبب ارتباط با اصحاب ائمه و دسترسي به اصول اربعمأة روايات اين کتاب را با کمترين واسطه نقل کرده است. گروهي از عالمان شيعه معتقد به صحت تمامي روايات آن بوده‌اند.محمد بن يعقوب کليني افزون بر «کافي» داراي آثار ديگري نيز بوده که جايگاه علمي او را در غير از علم حديث آشکار مي‌سازد. برخي از اين کتب عبارتند از:*الرد علي القرامطه که در رد عقايد التقاطي قرمطيان نگاشته شد.*رسائل الائمه(ع)*تعبيرالرؤيا*کتاب الرجال*ما قيل في الائمه(ع) من الشعر*الزّي و التَّجَمُّل*الدَّواجِن و الرَّواجِن*الوسائل*فضل القرآن رهبر شهيد انقلاب اسلامي ايران حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در بخشي از پيامي که به کنگره بين‌المللي بزرگداشت ثقة‌الاسلام کليني در 17/2/1388 ارسال کردند، نوشتند: شخصيت شيخ کليني رحمة‌الله عليه شخصيت علمي بارز و برجسته‌اي است. او در هر دو حوزه ري و بغداد، سال‌هاي زيادي را به علم آموزي و اخذ حديث از محضر اساتيد و مشايخي که شمار آنها بيش از پنجاه تن است، سپري کرد و از ديگر سو، به تربيت گروه بزرگي از طالبان علم و معارف مکتب اهل‌بيت عليهم السّلام پرداخت که خود، گواهي بر برجستگي‌هاي علمي شيخ کليني هستند. کليني، تنها يک محدّث نبود. بررسي کتاب کافي، از جهت چگونگي تبويب و تقديم و تأخير ابواب آن و عناوين انتخابي آنها (نظير کتاب العقل و الجهل، کتاب الحجة، کتاب التوحيد و …) نشان مي‌دهد که کليني، علاوه بر آن که محدّثي بزرگ است، متکلمي چيره دست نيز هست و محتوا و روش و عناوينِ به کار گرفته شده توسّط وي، ناظر به مسائل کلامي رايج در روزگار اوست.