داروهاي کمياب در دست دلالان!يک داروساز با اشاره به کمبود دارو در شبکه رسمي، از افزايش چشمگير نقش دلا

داروهاي کمياب در دست دلالان!يک داروساز با اشاره به کمبود دارو در شبکه رسمي، از افزايش چشمگير نقش دلالان در بازار دارويي خبر داد و گفت دارويي که بيمار مي‌تواند با نسخه و بيمه با چندصد هزار تومان تهيه کند، گاهي در بازار غيررسمي با قيمت‌هاي چندميليوني فروخته مي‌شود و اين معضل، سلامت بيماران را با خطر جدي روبه‌رو کرده است.رسول نظري‌فرد، داروساز و مؤسس داروخانه بيماران خاص، در مصاحبه‌اي صريحا به يکي از مشکلات بزرگ صنعت دارويي کشور اشاره کرد و گفت: يکي از تهديدات جدي براي آينده بازار دارويي کشور وجود داروهاي کمياب در دست دلالان است تا در قفسه داروخانه‌ها.به گفته او، برخي افراد داروهاي کمياب را از بازار جمع‌آوري و احتکار مي‌کنند و سپس با قيمت‌هاي چندبرابري مي‌فروشند. دارويي که بيمار مي‌تواند با نسخه و بيمه با چندصد هزار تومان تهيه کند، گاهي در بازار غيررسمي با قيمت‌هاي چندميليوني فروخته مي‌شود. مشکل فقط گران‌فروشي نيست؛ مسأله اصلي اين است که دارو از دسترس بيمار واقعي خارج مي‌شود و وارد چرخه‌اي مي‌شود که هيچ نظارت مؤثري بر آن وجود ندارد.اين معضلي است که سالهاي متمادي بيماران با آن دست و پنجه نرم کرده‌اند وهنوز هم هيچ پاسخ روشني براي دلايل بروز آن نيافته‌اند. کمبود دارو ديگر تنها به خالي بودن قفسه‌هاي داروخانه‌ها محدود نمي‌شود؛ امروز بسياري از بيماران و خانواده‌هايشان با پديده‌اي تلخ‌تر روبه‌رو هستند؛ دارويي که در داروخانه رسمي پيدا نمي‌شود، ساعاتي بعد در بازار غيررسمي، شبکه‌هاي مجازي يا توسط دلالان با چند برابر قيمت قابل تهيه است. اين تناقض، پرسش‌هاي جدي درباره نحوه توزيع، نظارت، توليد و تأمين دارو ايجاد کرده است.بررسي وضعيت بازار دارويي نشان مي‌دهد که کمبودها محدود به يک گروه خاص نيست. در ميان داروهاي عمومي، داروهاي اعصاب و روان بيشترين سهم را در کمبودها دارند؛ داروهايي که قطع مصرف آن‌ها حتي براي چند روز نيز مي‌تواند وضعيت بيماران را به شدت وخيم کند. در حوزه بيماران خاص نيز کمبود برخي داروهاي هورموني، فرآورده‌هاي خوني، داروهاي ضدقارچ، برخي آنتي‌بيوتيک‌هاي تخصصي و تعدادي از داروهاي وارداتي بيش از ساير اقلام احساس مي‌شود. برخي از اين داروها حتي دو تا سه ماه از شبکه رسمي توزيع غايب بوده‌اند و همين موضوع بيماران را ناچار کرده است به بازار غيررسمي مراجعه کنند.يکي از مشکلاتي که کمتر به آن توجه مي‌شود، رفتار طبيعي بيماران پس از رفع کمبود است. وقتي دارويي براي چند هفته يا چند ماه کمياب مي‌شود، بسياري از بيماران به محض دسترسي، چند بسته دارو خريداري و ذخيره مي‌کنند تا دوباره با مشکل مواجه نشوند. اين رفتار اگرچه از نگاه بيمار منطقي است، اما باعث مي‌شود تقاضا چند برابر مصرف واقعي افزايش پيدا کند و کمبود براي مدت طولاني‌تري ادامه داشته باشد. در نتيجه حتي زماني که توليد يا واردات از سر گرفته مي‌شود، بازار همچنان با کمبود مواجه باقي مي‌ماند.بيژن کياني، متخصص بيماري‌هاي اعصاب و روان هم در اين‌باره به تجارت‌نيوز مي‌گويد: مهم‌ترين اصل در درمان بسياري از بيماري‌هاي مزمن، تداوم مصرف دارو است. وقتي اين زنجيره قطع مي‌شود، حتي اگر بيمار چند هفته بعد دوباره دارو را تهيه کند، بخشي از روند درمان از دست رفته است.وي ادامه مي‌دهد: در بيماري‌هايي مانند ام‌اس، صرع، افسردگي شديد، اسکيزوفرني، سرطان يا هموفيلي، قطع دارو صرفاً به معناي تأخير در درمان نيست، بلکه ممکن است باعث عود بيماري، بستري شدن بيمار، افزايش ناتواني يا حتي مرگ شود.اين پزشک متخصص اظهارداشت: بسياري از بيماران زماني که داروي اصلي خود را پيدا نمي‌کنند، ناچار به استفاده از داروهاي جايگزين مي‌شوند؛ داروهايي که هميشه اثر درماني يکساني ندارند و گاهي عوارض بيشتري نيز ايجاد مي‌کنند.دکتر کياني، مي‌گويد: کمبود دارو فقط يک مشکل اقتصادي نيست؛ بلکه مستقيماً کيفيت خدمات درماني را تحت تأثير قرار مي‌دهد و هزينه‌هاي نظام سلامت را افزايش مي‌دهد، زيرا بيماراني که درمانشان مختل مي‌شود، بيشتر بستري مي‌شوند و به خدمات تخصصي بيشتري نياز پيدا مي‌کنند.اين متخصص مغز و اعصاب در مورد هزينه‌هاي مادي و معنوي که کمبود داروها مي‌تواند بر روي بيماران داشته باشد تأکيد مي‌کند: کمبود دارو تنها به افزايش قيمت ختم نمي‌شود. بيماران براي پيدا کردن داروي مورد نياز خود گاهي مجبورند ده‌ها داروخانه را جست‌وجو کنند، به شهرهاي ديگر سفر کنند يا ساعت‌ها در صف داروخانه‌هاي منتخب بمانند.وي مي‌افزايد: اين فرآيند علاوه بر هزينه مالي، فشار رواني زيادي نيز به بيماران و خانواده‌هايشان وارد مي‌کند. براي بيماران بتلا به سرطان، بيماري‌هاي نادر يا بيماري‌هاي مزمن، هر روز تأخير در درمان مي‌تواند به معناي کاهش اثربخشي درمان باشد.کياني در ادامه به تامين دارو از بازار سياه اشاره کرده و مي‌گويد: يکي از خطرناک‌ترين پيامدهاي کمبود دارو، گسترش مصرف داروهاي خارج از شبکه رسمي است. هيچ تضميني وجود ندارد دارويي که توسط واسطه‌ها عرضه مي‌شود، در شرايط استاندارد نگهداري شده باشد.وي خاطر نشان مي‌کند: داروهاي حساس مانند انسولين، فرآورده‌هاي خوني يا برخي داروهاي بيولوژيک بايد در زنجيره سرد نگهداري شوند و کوچک‌ترين اختلال در اين زنجيره مي‌تواند اثربخشي آن‌ها را از بين ببرد. همچنين احتمال عرضه داروهاي تقلبي يا تاريخ‌گذشته در بازار غيررسمي بسيار بيشتر است و اين مسأله سلامت بيماران را با خطر جدي روبه‌رو مي‌کند.اين متخصص مغز و اعصاب در پايان هشدار مي‌دهد: بي‌تفاوتي نسب به تبعات کمبود دارو در داروخانه‌ها و افزايش آن در دست دلالال مي‌تواند هزينه‌هاي درمان را براي دولت و بيمارستان‌ها افزايش دهد.