نهاد زنان سازمان ملل در بيانيه خود تأکيد ميکند: «در تاريخ معاصر، هيچ کشوري با اين حجم و ابعاد و از طريق ابزارهاي قانوني، سياستگذاري و رويههاي عملي، حقوق بنيادي نصف جمعيت خود را سلب نکرده است.» ترکيب اين محدوديتهاي ايدئولوژيک با بحران اقتصادي عميق و فقر فراگير، بار مضاعفي را بر دوش زنان و دختران افغان قرار داده است.روزنامه نيويورک تايمز نوشت: همزمان با گذشت پنج سال از تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، نهادهاي بينالمللي و سازمان ملل متحد هشدار ميدهند که حذف سيستماتيک و بيسابقه زنان و دختران از زندگي عمومي و محروميت آنان از آموزش و اشتغال، نه تنها به يک بحران عميق سلامت روان در کشور دامن زده، بلکه آينده توسعه و پيشرفت افغانستان را نيز به شدت به مخاطره انداخته است.شرايط فعلي زنان و دختران افغان بازگشتي تمامعيار به تدابير سختگيرانه دور اول حکومت طالبان در اواخر دهه 1990 ميلادي است. براساس آمارهاي ارائهشده ازسوي نهاد زنان سازمان ملل متحد، امارت اسلامي افغانستان (حکومت خودخوانده گروه شبهنظامي طالبان) در طول نيمدهه گذشته با صدور بيش از 160 فرمان رسمي، تمامي ارکان حيات فردي و اجتماعي زنان شامل آموزش متوسطه و عالي، اشتغال در ادارات و سازمانهاي غيردولتي، آزادي رفتوآمد، پوشش، گويش و حتي حق تصميمگيريهاي اوليه زندگي را هدف قرار داده است.نهاد زنان سازمان ملل در بيانيه خود تأکيد ميکند: «در تاريخ معاصر، هيچ کشوري با اين حجم و ابعاد و از طريق ابزارهاي قانوني، سياستگذاري و رويههاي عملي، حقوق بنيادي نصف جمعيت خود را سلب نکرده است.» ترکيب اين محدوديتهاي ايدئولوژيک با بحران اقتصادي عميق و فقر فراگير، بار مضاعفي را بر دوش زنان و دختران افغان قرار داده است.پيمايش اخير نهادهاي بينالمللي که بر پايه نظرسنجي از حدود 5000 شهروند افغان (مرد و زن) در مناطق شهري و روستايي انجام شده، ابعاد تکاندهندهاي از شيوع نااميدي و آسيبهاي رواني را افشا ميکند:شکاف در ريشههاي نارضايتي: بيش از 65 درصد از زنان و 55 درصد از مردان تأکيد کردهاند که کيفيت زندگي آنها پس از اوت 2021 بسيار بدتر از حد انتظاراتشان بوده است. با اين حال، دليل اصلي نارضايتي مردان «فقدان فرصتهاي اقتصادي و شغل» ذکر شده، درحالي که عامل اصلي نااميدي زنان «سلب حق تحصيل براي خود و فرزندانشان و سلب آزاديهاي فردي» بوده است.انزواي شديد و سلب حق تردد: بيش از 90 درصد از زنان پاسخدهنده اعلام کردهاند که براي خروج از منزل حتماً به اجازه رسمي يا همراهي يک محرم مرد نياز دارند. براساس اين دادهها، بيش از نصف زنان افغان تنها يک يا دو بار در ماه توانايي خروج از خانه را پيدا ميکنند؛ اين درحالي است که بيش از 95 درصد از مردان جامعه روزانه از خانه خارج ميشوند.يکي از خطرناکترين ابعاد رويکرد جديد طالبان، نفوذ قدرت دولتي به حريم خصوصي شهروندان و واگذاري نقش «ضابط اجرايي» به بستگان و همسايگان است. بلقيس احمدي، حقوقدان و پژوهشگر ارشد مسائل افغانستان، در ارزيابي خود مينويسد: «طالبان با تبديل هنجارهاي سنتگرايانه و مردسالارانه به الزامات قانوني، خانوادهها را به ابزار اجراي ايدئولوژي خود تبديل کردهاند.»آمارهاي جديد نشان ميدهد حدود 40 درصد از زنان افغان به دليل ترس از گزارش رفتارهايشان توسط اطرافيان، همسايگان يا افراد فاميل به اتهام «بدحجابي، صحبت نامناسب يا عدم رعايت مقررات»، تحت فشار رواني شديدي قرار دارند و مجبور به خودسانسوري کامل شدهاند.درحال حاضر افغانستان تنها کشور جهان است که تحصيل دختران در مقاطع بالاتر از ابتدايي (کلاس ششم به بعد) را رسماً و قانوناً ممنوع کرده است. سازمان يونسکو با صدور بيانيهاي با هشدار نسبت به رشد نسلي بيسواد از دختران افغان اعلام کرد که انسداد مسير آموزش، تاريکترين آينده ممکن را براي نسلهاي بعدي اين کشور رقم خواهد زد.تحليلگران حقوق بشر تأکيد ميکنند که در پس هر يک از فرمانهاي طالبان، يک تراژدي انساني نهفته است؛ دانشجويي که کتابهايش را بست، معلمي که از حرفه مورد علاقهاش برکنار شد، قاضي که مخفي شده و دختري که هر روز رفتن برادرش به مدرسه را به نظاره مينشيند. با اين حال، همانطور که بلقيس احمدي يادآوري ميکند، «بزرگترين خطر امروزي که افغانستان را تهديد ميکند فقط حذف سيستماتيک 20 ميليون زن نيست، بلکه اين است که دنياي بيرون بهآرامي درحال يادگيري براي همزيستي و کنار آمدن با اين واقعيت تلخ است.»
