تحلیل سیاسی هفته

بسم‌الله الرحمن الرحیم

قرار گرفتن 13 آبان، روز ملی مبارزه با استکبار جهانی که مصداق کامل آن دولت آمریکاست در هفته جاری، از رویدادهای مهم این هفته بود. فلسفه نامگذاری این روز به روز ملی مبارزه با استکبار جهانی، جنایاتی است که دولت آمریکا در سال‌های 1343، 1357 علیه ملت ایران مرتکب و در سال 1358 با خشم انقلابی جوانان دانشجوی ایرانی مواجه شد. تحمیل کاپیتولاسیون به مردم ایران که مورد اعتراض امام خمینی واقع شد و ایشان به دستور آمریکا در 13 آبان 1343 به ترکیه تبعید شدند و کشتار دانش‌آموزان معترض به دخالت‌های آمریکا در ایران که در 13 آبان 1357 توسط دژخیمان رژیم پهلوی قتل‌عام شدند، دو مناسبت مهم این روز بودند. اقدامات جاسوسی سفارت آمریکا در تهران علیه انقلاب مردم ایران و پناهندگی شاه فراری ایران به آمریکا و امتناع دولت آمریکا از تحویل دادن او به ملت ایران باعث شکل گرفتن تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در تهران توسط دانشجویان شدند. از سال 1358 تا به امروز در 13 آبان هر سال تظاهرات ضدآمریکائی در سراسر ایران انجام می‌شود و با یادآوری این سه واقعه، بخشی از جنایات دولت آمریکا علیه ملت ایران در خاطره‌ها مرور می‌شود. امسال، به دلیل دو جنگ 12 روزه و 40 روزه که آمریکا آنها را بر ایران تحمیل کرد و از این طریق جنایات علیه مردم ایران را به اوج رساند، شدت خشم مردم علیه دولت آمریکا بیش از گذشته است و این چیزی است که در راه‌پیمائی‌ها و تجمعات در 13 آبان نشان داده شد.

همزمان با این تحرکات ضدآمریکائی، میانجی‌گران نیز فعالیت‌های خود را برای جلوگیری از تنش‌های جدید و ازسرگیری جنگ افزایش داده‌اند. این هفته شاهد تحرکات جدیدی توسط چین، عُمان، قطر و عربستان برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا بوده‌ایم. هرچند منابع خبری خارجی اطلاعاتی درباره شکل گرفتن پیش‌نویس توافقی میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ منتشر کرده‌اند ولی هنوز مقامات دوطرف بطور رسمی در تأیید این اطلاعات چیزی نگفته‌اند. مقامات ایرانی این هفته ضمن استقبال از تلاش‌های مرتبط با حل مناقشات، بر آمادگی ایران جهت مقابله با تهدیدهای طرف مقابل تأکید کردند. در همین حال، ناظران بین‌المللی با توجه به پیامدهای منفی جنگ بر اقتصاد بسیاری از کشورها توصیه‌های مؤکدی جهت افزایش تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ و تکیه کردن بر دیپلماسی دارند و جنگ را به زیان‌ بخش وسیعی از کشورها و ملت‌ها می‌دانند.

تحولات خارجی هفته را با برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آغاز می‌کنیم که به دلیل سیاست‌های دولت کنونی این کشور و تاثیر آن بر صلح و ثبات جهانی، هم در داخل آمریکا و هم در خارج، با حساسیت دنبال می‌شود و بازتاب آن زیاد بوده است. انتخابات آمریکا، به تعبیر اکثر ناظران، بازبینی عملکرد دولت دونالد ترامپ و به ویژه یک نظرسنجی درباره اقدام وی در تجاوز به ایران به شمار می‌رود. طبق آخرین اعلام نتایج، دموکرات‌ها هم در مجلس نمایندگان، هم در سنا و هم در انتخابات فرمانداری‌ها، با اختلاف زیاد پیروز شدند. این شکست سنگین جمهوریخواهان که بنا به اذعان تمام کارشناسان، نتیجه سیاست‌های ترامپ، به‌ویژه جنگ علیه ایران می‌باشد در چند دهه گذشته بی‌سابقه توصیف شده است.

رسانه‌های آمریکایی ضمن تاریخی خواندن نتایج انتخابات اخیر، از ترامپ خواسته‌اند کناره‌گیری کند. این رسانه‌ها همچنین اعلام کرده‌اند با حاکم شدن دموکراتها بر قوه مقننه آمریکا، موجی از تحقیقات علیه ترامپ در راه است.

براساس عمده نظرسنجی‌ها، رأی‌دهندگان خواهان تغییر سیاست‌های دولت ترامپ، به‌ویژه جنگ‌افروزی وی، که اثر مستقیم و کاملاً محسوسی بر زندگی و معیشت مردم داشته است، هستند. خود ترامپ نیز به این رویکرد منفی مردم اذعان کرده است.

نظرسنجی‌ها از مخالفت حدود 70 درصد مردم با اقدامات و عملکرد ترامپ حکایت دارد و تنها 30 درصد از مردم آمریکا از سیاست‌های وی حمایت می‌کنند که نتیجه کم‌سابقه‌ای در کارنامه ریاست جمهوری آمریکا تلقی می‌شود. هرچند ترامپ مدعی است که نتیجه انتخابات، تاثیر تعیین‌کننده‌ای برای وی نخواهد داشت ولی واقعیت به جز این است و خارج شدن اکثریت از جناح متعلق به وی، او را در ادامه سیاست‌های شرورانه و جنگ‌طلبانه با موانع جدی مواجه خواهد ساخت زیرا این انتخابات یک همه‌پرسی برای عملکرد او و هیأت حاکمه همراهش به حساب می‌آید.

پس از ناکامی نتانیاهو، نخست‌وزیر افراطی رژیم صهیونیستی در کسب حدنصاب لازم برای تشکیل کابینه، روز گذشته با اعلام حمایت آویگدور لیبرمن از نامزدی آیزنکوت برای نخست‌وزیری، شکست نتانیاهو و همفکران وی قطعی‌تر شد. این موضوع، در کنار اعلام حمایت احزاب عربی از آیزنکوت، یکی از موانع اصلی تشکیل دولت توسط مخالفان نتانیاهو را برطرف کرده است.

احزاب عربی اسرائیل که در انتخابات اخیر با کسب 19 کرسی به موقعیت کم‌سابقه دست یافتند، قبلاً از نخست‌وزیری آیزنکوت حمایت کرده‌اند. با توجه به اینکه تشکیل کابینه نیازمند دستیابی به حداقل 61 کرسی کنست رژیم صهیونیستی است حمایت 19 نماینده عرب از آیزنکوت، می‌تواند نقش تعیین‌کننده در روند تشکیل کابینه داشته باشد. هرچند با در نظر گرفتن ساخت ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی و سابقه سایر جریان‌های سیاسی آن، امید به تغییر موثر و تعیین‌کننده در سیاست‌های این رژیم دور از واقعیت است ولی پیام این نتایج به مفهوم پاسخ منفی به سیاست‌های شرورانه و افراطی نخست‌وزیر کنونی این رژیم و انزوای بیشتر وی و صهیونیست‌های افراطی هم‌فکر وی، در سرزمین‌های اشغالی می‌باشد.