ناني که وزن ندارد، نظارتي که رنگ ندارد
صبح که از خواب بيدار مي‌شويم، به يک صبحانه ساده فکر مي‌کنيم، ناني گرم، تازه و با وزن مشخص. اما در اهواز و بسياري از شهرهاي خوزستان، اولين مراجعه به نانوايي اغلب با کرکره‌اي پايين کشيده روبه‌رو مي‌شود. سال‌ها پيش، نانوا از بامداد آرد را الک مي‌کرد، خمير را ور مي‌آورد و تنور را آماده مي‌کرد تا مشتري با روشنايي صبح نان بگيرد. امروز دربخش بزرگي ازنانوايي‌ها، صبح‌ها خبري از پخت نيست. نانوا مطمئن است که بازرس شوراي آرد و نان و اتحاديه بدون هماهنگي قبلي وارد نانوايي نمي‌شود و هيچ نظارتي بر عملکرد او وجود ندارد.
به گفته يکي از مسئولان محلي که نخواست نامش فاش شود، بخش بزرگي از نانوايي‌هاي خوزستان در شيفت صبح تعطيل هستند و اين وضعيت ريشه در ضعف نظارت دارد. در اهواز و بسياري از شهرهاي خوزستان، صاحبان نانوايي صبح‌ها پخت نمي‌کنند و همين نشانه ضعف نظارت و نبود برخورد قاطع با متخلفان است.
مشکل فقط در ساعت پخت نيست. وزن چانه‌ها کمتر از مقداري است که بايد باشد و مشتري معمولاً راهي براي کنترل آن ندارد. نان سوخته يا خمير هم تحويل داده مي‌شود، چون بخشي از متصديان اصول تخمير، تنظيم دماي تنور و زمان‌بندي پخت را نمي‌دانند.اينجا آموزش، جاي جريمه‌هاي تکراري را مي‌گيرد: آزمون عملي قبل از تمديد پروانه، نه به‌عنوان يک ايده، بلکه به‌عنوان يک الزام.
هر نانوايي يک روز در هفته تعطيل است، اما برخي صاحبان نانوايي با اينکه روز جمعه روز تعطيلي نانوايي‌شان نيست، درب نانوايي را در اين روز کامل بسته نگه مي‌دارند و کسي هم بازرسي نمي‌کند.
فروش آرد يارانه‌اي به نان فانتزي‌ها و کلوچه‌فروش‌ها هم مسير ديگري است که آرد سفره مردم را از مسير اصلي خارج مي‌کند. کارتخوان‌هاي خراب هم فقط دردسر و نارضايتي براي مشتري به وجود مي‌آورند. مشتري يا بايد نقد بدهد يا کارت‌به‌کارت کند، درحالي که نه پول نقد در جيبش هست و نه لزوماً برنامه بانکي روي گوشي‌اش نصب است.
آزادپزها هم سهم خودشان را دارند. برخي صاحبان آزادپز، قيمت نان را به دلخواه و گاه خارج از نرخ مصوب تعيين مي‌کنند
خصوصاً براي کنجد، وجهي خارج از عرف از مشتري مي‌گيرند، آن هم براي چند گرم کنجد که روي نان مي‌پاشند. سؤال ساده‌اي اينست که چرا مردم بايد تاوان بي‌نظارتي را بدهند؟ چرا هميشه بايد خودشان دنبال شکايت و پيگيري باشند درحالي که گرفتاري‌هاي روزمره‌شان کم نيست و فرصت کافي براي اين کار ندارند؟
اما در همين شهر، صاحبان نانوايي‌هايي هم هستند که نان باکيفيت تحويل مشتري مي‌دهند.نانشان وزن دارد، خميرش درست ور مي‌آيد و مشتري با رضايت از نانوايي بيرون مي‌آيد. همين‌ها نشان مي‌دهندکه مشکل،نه درحرفه نانوايي بلکه در نظارتي است که بايد صاحبان نانوايي متخلف را بازخواست و صاحبان نانوايي خوش‌سابقه را تشويق کند.
اين گزارش حاصل بازديد ميداني و گفت‌وگو با عامه مردم است، همان مردمي که هر روز صبح با کرکره‌هاي بسته و ترازوهاي سبک روبه‌رو مي‌شوند و صدايشان به گوش مسئولي نمي‌رسد.
به باورنويسنده، نان فقط يک کالا نيست، آبروي سفره و اعتبار نظارت عمومي است. وقتي نانوا مطمئن است که بازرسي کافي در کار نيست، وقتي چانه نان سبک مي‌شود و کسي پاسخ نمي‌دهد، معنايش اين است که مسئولان ذي‌ربط فرمانداري، شوراي آرد و نان و اتحاديه بايد پاسخ روشني براي اين پرسش داشته باشند که اگر قرار نيست نان سفره مردم با نظارت واقعي و مستمر حفظ شود، پس اين همه جلسه و کارگروه و شرح وظيفه براي چه کسي نوشته شده است؟
عبدالحميد گل‌افشان
