پرورش ماهي در آبهاي خليج فارس، فرصتي دريايي که هنوز به بار ننشسته است
چند سال پيش، با هدف مقابله و پيشگيري از صيد مخرب ترال و کاهش فشار بر ذخاير طبيعي آبزيان، طرح توسعه پرورش ماهي در قفس ازسوي سازمان حفاظت محيطزيست کشور به دولت و سازمان شيلات ارائه شد. طرحي که ميتواند علاوه بر حفاظت از منابع طبيعي دريا، زمينهساز اشتغال، سرمايهگذاري و رونق اقتصادي مناطق ساحلي کشور باشد.طرح پروش ماهي در قفس، يک روش آبزي پروري دريائي است، که در عمق چند متري دريا براي پرورش ماهي توسط سازههاي شناور، که در آب دريا بصورت دائره مستقرمي شود.اين دائره که اطراف آن تور ماهيگيري کشيده شده، باعث ميشود که آب از همه طرف در جريان باشد.
امروزه آبزيپروري به يکي از مهمترين بخشهاي تأمين غذاي جهان تبديل شده است. براساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزي ملل متحد (فائو)، سهم آبزيپروري از توليد جهاني جانوران آبزي در سال 2024 به حدود 53 درصد رسيده است. اين روند نشان ميدهد کشورهاي مختلف براي تأمين نياز بازار و کاهش فشار بر ذخاير طبيعي دريا، توجه بيشتري به توسعه توليدات پرورشي دارند.
ايران نيز با برخورداري از حدود شش هزار کيلومتر نوار ساحلي در شمال و جنوب کشور، از ظرفيتهاي قابل توجهي براي توسعه اين صنعت برخوردار است. براساس برآوردهاي کارشناسان، ظرفيت توليد آبزيان از طريق پرورش دريايي در کشور ميتواند از سه ميليون تن فراتر رود، ظرفيتي که در صورت برنامهريزي صحيح، سرمايهگذاري و استفاده از فناوريهاي نوين، ميتواند ايران را به يکي از توليدکنندگان مهم آبزيان منطقه تبديل کند.
با اين حال، پس از گذشت چند سال از آغاز جدي اين برنامه، به گفته مديرعامل شرکت آبزيستان، توليد سالانه ماهي در قفس در کشورحدود 10 هزار تن برآورد ميشود. فاصله ميان ظرفيتهاي بالقوه و ميزان توليد واقعي، نشاندهنده کندي روند اجراي اين طرح است، حرکتي که متناسب با ظرفيتهاي دريايي کشور پيش نرفته و ميتوان آن را حرکتي لاکپشتي در بهرهبرداري از يک فرصت اقتصادي مهم دانست.
بدون ترديد، ضعف در مديريت، مشکلات فناوري، کمبود تجهيزات تخصصي، محدوديت منابع مالي، دشواري تأمين بچهماهي و خوراک مورد نياز از جمله موانعي هستند که توسعه اين صنعت را با مشکل مواجه کردهاند.
در ميان استانهاي ساحلي کشور، بوشهر به دليل برخورداري از سواحل گسترده بطول 900 کيلومتر در خليج فارس، شرايط طبيعي مناسب و سابقه طولاني فعاليتهاي صيادي، از جايگاه ويژهاي در توسعه آبزيپروري دريايي برخوردار است.
ظرفيت بالقوه پرورش ماهي در قفس در اين استان حدود 65 هزار تن برآورد شده است، ظرفيتي که ميتواند در کنار صيد و صيادي و پرورش ميگو، سهم مهمي در اقتصاد دريامحور استان داشته باشد.
براساس آمار اعلامشده ازسوي مسئولان، تاکنون 54 طرح با ظرفيت 25 هزار تن داراي پروانه تأسيس شدهاند. از اين تعداد، 21 طرح با نصب 99 قفس دريايي، ظرفيت اسمي توليد 14 هزار و 250 تن را ايجاد کردهاند.
ازسوي ديگر، پرورش ماهي در قفس نيازمند سرمايهگذاري اوليه و تأمين منابع مالي قابل توجه است. خريد قفس و تجهيزات، تهيه خوراک، نگهداري و مراقبت از ماهيان و هزينههاي خدمات دريايي، سرمايه در گردش بالايي ميطلبد 0
از اين رو، شيلات استان بايد علاوه بر صدور مجوز و توسعه قفسهاي دريايي، برنامه مشخصي براي تکميل زنجيره توليد تا عرضه و صادرات داشته باشد0
استان بوشهر با برخورداري از ظرفيتهاي طبيعي خليج فارس،
. وتوسعه اصولي آبزيپروري ميتواند راهي براي ايجاد اشتغال پايدار، افزايش توليد و حفاظت از منابع طبيعي کشور گامهاي اساسي
بردارد 0امروز مسئله اصلي کمبود ظرفيت دريايي نيست، بلکه چگونگي تبديل اين ظرفيتها به توليد واقعي، اشتغال و ثروت براي کشور بالاخص مردم استان است.
بوشهر- خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي