بحران تنگه هرمز، رقابت کريدورها را داغ کرداختلالهاي تردد در تنگه هرمز رقابت براي توسعه کريدورهاي جا
بحران تنگه هرمز، رقابت کريدورها را داغ کرداختلالهاي تردد در تنگه هرمز رقابت براي توسعه کريدورهاي جايگزين تجارت و انرژي را تشديد کرد. به گزارش خبرگزاري تسنيم، تداوم اختلالهاي مقطعي در تنگه هرمز بار ديگر اهميت گلوگاههاي راهبردي تجارت جهاني را برجسته کرده و همزمان روند سرمايهگذاري کشورها در مسيرهاي جايگزين حملونقل و انتقال انرژي را شتاب بخشيده است.براساس يک تحليل منتشرشده درباره تحولات ژئوپليتيکي منطقه، نااطمينانيهاي ناشي از تکرار تنشها در تنگه هرمز موجب شده است دولتها و سرمايهگذاران، علاوه بر حفاظت از مسيرهاي دريايي، توسعه کريدورهاي زميني و ترکيبي را نيز بهعنوان راهکاري براي کاهش ريسکهاي ژئوپليتيکي در دستور کار قرار دهند. اين تحليل چهار کريدور را بهعنوان مهمترين گزينههاي جايگزين معرفي ميکند که ميتوانند در سالهاي آينده نقش پررنگتري در تجارت و انتقال انرژي ايفا کنند.نخست، کريدور مياني (Trans-Caspian Corridor) است که آسياي مرکزي و بخشهايي از غرب چين را از طريق بنادر آکتائو و کوريک قزاقستان و بندر ترکمنباشي ترکمنستان به جمهوري آذربايجان متصل کرده و از آنجا از مسير گرجستان يا کريدور زنگزور به ترکيه و بازارهاي اروپايي امتداد مييابد. براساس اين تحليل، اهميت روزافزون کريدور زنگزور نيز در چارچوب تلاش کشورها براي ايجاد مسيرهاي جايگزين و کاهش وابستگي به مسيرهاي سنتي قابل ارزيابي است.دومين مسير، خط لوله شرق-غرب عربستان (Petroline) است که با انتقال نفت از ميادين شرقي اين کشور به بندر ينبع در ساحل درياي سرخ، وابستگي صادرات نفت عربستان به تنگه هرمز را کاهش داده است. با اين حال، تحليل مذکور تأکيد ميکند بخش قابل توجهي از صادرات نفت عربستان همچنان به مقصد بازارهاي شرق آسيا انجام ميشود و اين محمولهها ناگزير بايد از تنگه بابالمندب عبور کنند؛ موضوعي که به معناي جايگزيني يک گلوگاه راهبردي با گلوگاهي ديگر است.سومين پروژه، جاده توسعه عراق (Development Road) است که همچنان در مرحله توسعه قرار دارد. انتظار ميرود اين پروژه ضمن کاهش وابستگي عراق به مسيرهاي صادراتي خليج فارس، ارتباط اين کشور با مديترانه از طريق ترکيه را تقويت کند. همچنين در افق بلندمدت، امکان اتصال خطوط لوله کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس از جمله کويت، قطر و حتي امارات به اين شبکه نيز مطرح شده که ميتواند سهم بيشتري از صادرات انرژي منطقه را از مسيرهاي جايگزين عبور دهد.چهارمين مسير مورد اشاره، کريدور اقتصادي چين و پاکستان (CPEC) است که با محوريت بندر گوادر، غرب چين را به درياي عرب متصل ميکند. با اين حال، اين تحليل معتقد است بهرهبرداري کامل از ظرفيتهاي اين کريدور مستلزم افزايش سرمايهگذاري کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس، بهويژه عربستان سعودي و امارات، در بندر گوادر و همچنين زيرساختهاي بندري و لجستيکي عمان خواهد بود.در ادامه اين گزارش، به پروژه کريدور اقتصادي هند-خاورميانه-اروپا (IMEC) نيز اشاره شده و آمده است که اين کريدور در صورت حفظ راهبرد فعلي خود ممکن است در رقابت فزاينده کريدورهاي منطقهاي با چالش مواجه شود. براساس اين تحليل، انتقال هاب دريايي اين پروژه از بندر جبلعلي امارات به بنادر عمان از جمله صلاله، دقم و صحار ميتواند بخشي از آسيبپذيري ناشي از وابستگي به تنگه هرمز را کاهش دهد.اين تحليل در پايان نتيجهگيري ميکند که تکرار بحرانها و اختلالها در تنگه هرمز، رقابت ميان کريدورهاي حملونقل، تجارت و انرژي را وارد مرحله تازهاي کرده است؛ رقابتي که از آن با عنوان «جنگ کريدورها» ياد ميشود و ميتواند در سالهاي آينده نقشه ژئوپليتيکي و ژئواکونوميکي منطقه را بهطور قابل توجهي دگرگون کند.به اعتقاد نويسنده، در شرايطي که گلوگاههاي دريايي بيش از گذشته در معرض تنشهاي امنيتي قرار گرفتهاند، دولتها ديگر صرفاً بر حفاظت از خطوط کشتيراني تمرکز ندارند، بلکه با توسعه کريدورهاي جايگزين، در پي بازتعريف مسيرهاي تجارت جهاني و کاهش آسيبپذيري اقتصاد خود در برابر بحرانهاي ژئوپليتيکي هستند.
