موسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی

شماره 13466

دستاوردهاي مهم هجرت امام ‌خميني به پاريس

در روز چهاردهم مهر ماه 1357 پس از فشار دولت بعثي عراق براي خروج امام‌ خميني از آن کشور و درحاليکه دولت کويت دو روز قبل از آن از ورود امام‌ خميني ممانعت کرده بود و احتمال راه‌ندادن ديگر کشورهاي اسلامي، امام‌ خميني تصميم گرفت به پاريس مهاجرت کند. ايشان در 14/7/1357 با چند نفر از همراهانشان و سه مأمور امنيتي عراق از بغداد به سوي فرانسه حرکت کرد و هواپيماي حامل در ساعت 14 و 20 دقيقه به وقت محلي، در فرودگاه اورلي پاريس فرود آمد.

با سفر امام‌ خميني به پاريس رژيم پهلوي غافلگير شد. آنان گمان مي‌کردند ايشان به ليبي يا الجزاير يا يکي ديگر از کشورهاي اسلامي مي‌رود. از اين‌رو محمدرضا پهلوي در پيام تبريکي به وزير امور خارجه ايران که براي شرکت در اجلاسيه مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورک بود، از مذاکره موفقيت‌آميزش با همتايان عراقي‌ درباره خروج امام‌ خميني از عراق ابراز رضايت کرد. تحليل رژيم پهلوي اين بود که با دورشدن امام‌ خميني از مرزهاي ايران، فرصتي براي تأثيرگذاري نخواهد داشت درحالي‌که ايشان پس از ورود به فرانسه، به چهره محبوب رسانه‌هاي غربي تبديل شد و ارتباطش با ايران به‌مراتب گسترده‌تر از گذشته گرديد.

با ورود امام‌ خميني به پاريس، نمايندگان دولت فرانسه در ديدار با ايشان، پيام رسمي دولت فرانسه را مبني بر ممنوعيت هر گونه فعاليت سياسي ابلاغ کردند ولي ايشان توقف فعاليت‌هاي سياسي را نپذيرفت و اعلام کرد هر کجا باشد، مواضع خود را براي رساندن صداي مردم مظلوم ايران به جهانيان بيان خواهد کرد و با اين حال، يادآور شد پيام‌ها و اطلاعيه‌هاي ايشان به زبان فارسي است و تنها به ايران فرستاده مي‌شود و در فرانسه منتشر نمي‌شود. روزنامه فيگارو از روزنامه‌هاي نزديک به ژيسکاردستن رئيس‌جمهور، نخستين مصاحبه با امام‌ خميني را به عنوان مذاکره در 22/7/1357 منتشر کرد و با اين کار عملاً مصاحبه با ايشان آزاد شد. به‌تدريج مصاحبه‌هاي ديگر خبرنگاران ازجمله فلورا لوئيس از نيويورک تايمز آمريکا، لوسين ژرژ از لوموند فرانسه، خبرگزاري آسوشيتدپرس، تلويزيون سي‌بي‌اس آمريکا با امام‌ خميني به‌طور مفصل درباره ايران و مسائل جهان در روزنامه‌ها نشر پيدا کرد به گونه‌اي که برخي از نويسندگان، اين سفر امام‌ خميني را سبب احياي اسلام دانستند. پس از هجرت امام‌ خميني به فرانسه، برخي از علما و روحانيون ايران، با ارسال تلگرام و نامه، يا سفر به پاريس و ديدار با ايشان، از محدوديت‌هاي ايجادشده که منجر به اين هجرت شد، اظهار نگراني کردند.

هجرت امام‌ خميني به پاريس، موجب اوج‌گيري سريع انقلاب شد و رهبري انقلاب را براي امام‌ خميني از جهاتي چند آسان کرد، زيرا وسايل ارتباط‌جمعي موجود در فرانسه به‌مراتب بيشتر و پيشرفته‌تر از عراق بود. همچنين رسانه‌هاي گروهي فراواني در فرانسه و اروپا وجود داشتند که امام‌ خميني مي‌توانست ديدگاه‌هاي خود را به‌وسيله آنها براي مردم مطرح کند. فرانسه نيز به عنوان کشوري دموکراتيک نمي‌توانست مانعي اساسي در راه مبارزات ايشان ايجاد کند. طبق قانون فرانسه اقامت امام‌ خميني براي مدت طولاني نياز به ويزا داشت. از اين‌رو امام‌ خميني در جواب خبرنگاران درباره اقامت در پاريس، آن را موقتي مي‌دانست تا بتواند در کشور اسلامي ديگري به مبارزه خود ادامه دهد چنان‌که تأکيد داشت از هيچ دولتي درخواست پناهندگي نخواهد کرد. با اين حال، خاطرنشان کرد که از «مردم محترم» فرانسه بدي نديده است.

امام‌ خميني به مدت 117 روز در فرانسه اقامت داشت و حجم ديدارها و گفتگوهاي ايشان در جلدهاي 4 و 5 و بخشي از جلدهاي 3 و 6 صحيفه امام را به خود اختصاص داده است. ايشان در اين مدت، 65 سخنراني، 117 مصاحبه با رسانه‌ها، 41 پيام، ديدارها و گفتگوهاي بسياري با رجال سياسي و روحاني ايراني و مقامات يا نمايندگان کشورهاي خارجي و رهبران نهضت‌هاي اسلامي جهان و ارسال 27 نامه به افراد حقيقي و حقوقي داشته است. ايشان سفر به فرانسه را جزو مقدرات الهي دانست زيرا توانست در اين سفر با مصاحبه با خبرنگاران کشورهاي مختلف، مسائل مربوط به ايران را در سراسر دنيا منتشر کند و تبليغات سوء رژيم پهلوي بي‌اثر شود و در داخل کشور نيز ملت ايران با تکيه بر قدرت ايمان و وحدت کلمه عليه رژيم پهلوي قيام کنند. با اوج‌گيري انقلاب اسلامي اوضاع ايران به‌سرعت تغيير کرد و امام‌ خميني در دوازدهم بهمن 1357 از فرانسه به ايران بازگشت.

امام‌ خميني هنگام خروج از فرانسه و بازگشت به ايران و پس از آن، از همکاري دولت فرانسه درباره تأمين امنيت و آزادي بيان و مهمان‌نوازي مردم آن کشور سپاسگزاري کرد. ايشان در يازده بهمن 1357، يک روز پيش از ترک فرانسه در پيامي کوتاه با اشاره به چهار ماه اقامت خود در فرانسه، از دولت اين کشور که وسايل امنيت و آزادي بيان ايشان را فراهم ساخت و از «اهالي محترم» که با حس انسان‌دوستي علاقه خود را به آزادي و استقلال ايران نشان دادند، سپاسگزاري کرد و از زحماتي که به همسايگان و اهالي نوفل لوشاتو داده است پوزش خواست و از آنان خواست احترامات ايشان نسبت به خود را بپذيرند و اظهار اميدواري کرد مهمان‌نوازي دولت و ملت فرانسه و حس آزادي‌خواهي آنان را فراموش نکند چنان‌که پس از پيروزي انقلاب در ديدار نخستين سفير جمهوري اسلامي ايران در فرانسه با ايشان بار ديگر از ملت فرانسه که به ايشان فرصت رساندن صداي ملت ايران را از کشور آزاد فرانسه به جهان و به ملت ايران برساند، سپاسگزاري کرد. ايشان همچنين مدتي بعد در 28 خرداد 1358 در پيامي به والري ژيسکاردستن، رئيس‌جمهور فرانسه بار ديگر از وي به دليل پذيرايي و مهمان‌نوازي دولت فرانسه تشکر کرد و يادآور شد از اين کشور بود که ايشان توانست نداي حق و حقيقت را به ملت ستمديده ايران برساند و انقلاب استثنايي ايران را رهبري کند. ايشان در اين پيام با اشاره به اينکه روابطي که ايران را به فرانسه پيوند مي‌دهد همواره بر مبناي اخلاقي و تمدن‌هاي دو طرف و احترام متقابل پايه‌ريزي شده است، از دخالت برخي محافل فرانسوي در امور دادگاه‌هاي ايران اظهار شگفتي کرد و از آنان خواست احساس همدردي بيشتري با انقلاب ايران نشان دهند. ايشان در پايان نيز خطاب به وي با تأکيد بر اينکه دست او را مي‌فشارد و اميدوار است روابط دوستانه دو کشور بيش از پيش گسترش و استحکام يابد، از وي خواست مراتب حق‌شناسي و آرزوهاي ايشان را براي ملت فرانسه بپذيرد.

*تحليل رژيم پهلوي اين بود که با دورشدن امام‌ خميني از مرزهاي ايران، فرصتي براي تأثيرگذاري نخواهد داشت، درحالي‌که ايشان پس از ورود به فرانسه، به چهره محبوب رسانه‌هاي غربي تبديل شد

*هجرت امام‌ خميني به پاريس، موجب اوج‌گيري سريع انقلاب شد و رهبري انقلاب را براي امام‌ خميني از جهاتي چند آسان کرد