موسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی

شماره 13486

ارتباط حضرت فاطمه عليهاالسلام و امام مهدي عليه‌السلام در احاديث اهل ‌سنت

حجت‌الاسلام دکتر محمدرضا جواهري

عضو هيأت علمي دانشگاه فردوسي مشهد

آيا در منابع اهل‌ سنت در ارتباط با پيوند امام مهدي عليه‌السلام و حضرت فاطمه سلام‌الله‌عليها حديث وجود دارد؟ پاسخ مثبت است، آري، مهدويت يک آموزه اسلامي است و شيعه و سني به آن اعتقاد دارند. بنابراين احاديث زيادي در منابع عامه درباره امام مهدي عليه‌السلام وجود دارد. اين حقيقت که حضرت مهدي عليه‌السلام از نسل فاطمه زهرا سلام‌الله‌عليها دختر پيامبر خدا (ص) است نيز مورد اتفاق و اجماع شيعه و سني است. در منابع اهل سنت احاديث نبوي در زمينه نسبت مهدي و فاطمه عليهماالسلام وجود دارد.

در حديث صحيح از نظر رجال اهل سنت، ابوداود سجستاني از سعيد بن مسيب نقل کرده است،‌ام سلمه گفت: سمعت رسول‌الله صلي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلّم يقول: المهدي من عترتي من ولد فاطمه (سنن ابي داود سجستاني، بيروت، المکتبة العصرية، ج 4، ص 107، حديث 4283 * البداية و النهاية ابن کثير، ج 19، ص 59 * الصواعق المحرقة ابن حجر، ج 2، ص 678) شنيدم رسول خدا (ص) فرمود: مهدي از عترت من از فرزندان فاطمه است. سليمان بن اشعث معروف به ابوداود سجستاني صاحب اين کتاب در قرن سوم هجري قمري مي‌زيسته است. او ايراني و از عامه بوده است. اين کتاب از صحاح ششگانه اهل‌سنت و داراي اعتبار بالا در نزد علماي آن‌هاست.

مطابق اين حديث نبوي که همسر پيامبر خدا نقل کرده است حضرت مهدي عجل‌الله‌تعالي‌فرجه‌الشريف از عترت پيامبر و از فرزندان حضرت فاطمه عليهاالسلام است. اين حديث دلالت مي‌کند بر اينکه مهدويت يک اصل اعتقادي اسلامي است که ريشه در کلام رسول خدا دارد.

پيامبر اسلام براي اينکه مسلمانان در مهدويت به بي‌راهه نروند و به اشتباه نيفتند تصريح نموده‌اند که مهدي از «عترت پيامبر» و از «ذريه فاطمه» است. منظور از عترت، نسل و سلاله و ذريه و خويشاوندان پيامبر است. کلمه عترت در متن حديث ثقلين که از طريق شيعه و سني متواتر است وجود دارد. منظور از عترت اميرمؤمنان امام علي عليه‌السلام و حضرت فاطمه سلام‌الله‌عليها‌ و امام حسن و امام حسين عليهما‌السلام و نه فرزند از ذريه امام حسين عليه‌السلام است که آخرين‌ها مهدي است.

در حديث نبوي ديگر چنين آمده است: زهري گفته است حدثني علي بن الحسين عن ابيه عن رسول‌الله (ص) قال لفاطمة: أبشري المهدي منک (تاريخ دمشق ابن عساکر، ج 19، ص 475 * الجامع الصغير و زيادته جلال الدين سيوطي، ج 1، 1054 و در جامع الاحاديث، ج 34، ص359 *انساب الاشراف بلاذري، ج 3، ص 252 * کنز العمال علي متقي هندي، ج 12، ص 105)

علي بن الحسين عليهماالسلام از پدرش امام حسين عليه‌السلام برايم حديث نمود که پيامبر خدا صلي‌الله‌عليه‌آله‌وسلّم به فاطمه گفت: بشارت مي‌دهم مهدي از نسل تو است. اين حديث با عبارت «ابشري يا فاطمه المهدي منک» نيز نقل شده است (الحاوي للفتاوي جلال الدين سيوطي، ج 2، ص 79 * الامامة و الامتداد نورالدين ابولحيه، ج 1، ص 110)

بشارت خبر دادن به چيزي مسرّت‌بخش و خبر خوش و مژده و نويد و خبر سرورانگيز و اميدبخش و مورد انتظار است. در اين حديث رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلّم به دخترشان حضرت فاطمه سلام‌الله‌عليها بشارت داده‌اند که امام مهدي عليه‌السلام از اوست. جمله «المهدي منک» محتواي بشارت پيامبر به فاطمه است. در اين جمله ارتباط حضرت مهدي عليه‌السلام از نظر نسب به فاطمه زهرا سلام‌الله‌عليها تصريح شده است. اصل مهدويت به‌لحاظ آثار ولادت و غيبت و ظهور امام مهدي عليه‌السلام در بردارنده مژده و خبر خوش بزرگ جهاني در تاريخ زندگي بشر است.

خبر از مهدي عليه‌السلام خبر از انقلاب بزرگ نجات‌بخش بشر در پايان تاريخ است. بنابراين معرفي امام مهدي عليه‌السلام ازسوي پيامبر خدا در همان عصر بعثت و رسالت انجام شده است. حضرت مهدي عليه‌‌السلام اميد مسلمانان و پيروان آخرين و بهترين پيامبر خداست. مطابق هر دو حديث نبوي که در منابع داراي اعتبار اهل‌سنت به‌صورت مسند و با سلسله راويان آمده، حضرت مهدي از ذريه و نژاد حضرت فاطمه عليهاالسلام است. فاطمه زهرا سلام‌الله‌عليها شخصيت جهاني اسوه حسنه در نزد مسلمانان است. آن حضرت امتيازات زيادي دارد يک امتياز برجسته همين حقيقت است که حضرت مهدي در آينده قطعاً ظهور خواهد کرد و جهان را پر از عدالت مي‌نمايد و خاتم الأوصياء از فرزندان حضرت فاطمه و نسل شريف اوست.