(بخش آب، کشاورزي و محيطزيست)مهدي قمشياستاد دانشگاه شهيد چمران اهوازجنگ با همه بديهايش به پايان رسيده است و بعد از نشان دادن اقتدار و حميت ملي کشور به جامعه جهاني، کشورمان به امنيتي دست يافته که تا ساليان متمادي ميتواند با تکيه بر توانمنديهاي ملي، تمرکز حکمراني کلان خود را از تهديد خارجي و تمرکز بر امور دفاعي (بصورت نسبي)، به امور داخلي و توسعه متوازن معطوف نمايد. واضح است که در مرحله بازسازيهاي بعد از جنگ تحميلي رمضان، فرصت گذار به ايراني آباد در ساليان پيش رو فراهم شده است.پُر واضح است که بازسازي و فرصت گذار به ايران آباد ميتواند در همه بخشهاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي طرح گردد امّا به نظر نگارنده بخشي که بيشترين توجه و مراقبت و تغيير جهت و پارادايم را نياز دارد بخش "آب، کشاورزي و محيطزيست" است. نه از اين بابت که اين بخش در جنگ اخير لطمه ديده باشد (بجز بخش صنايع آب بَر فولاد که خساراتشان قابل توجه بود) بلکه به اين جهت که کشور در بکارگيري درآمدهاي ملي محدود خود نياز به دقت زياد در هزينه کرد و جلوگيري از پرت هزينهها را دارد. متأسفانه بايد اذعان نمود که سياستگذاري و ريل گذاريهاي انجام شده در سي سال گذشته در اين بخشها با هر ادله و توجيهي که انجام شده باشد قابل دفاع نيستند و هزينه کردهاي نابجا و بحران ساز در اين بخش بسيار انجام شده است. معيار سنجه اين رويکردهاي اشتباه، همه بحرانهاي آبي و زيست محيطي هستند که سال هاست کشورمان با آنها دست و پنجه نرم ميکند (مثل بحران فرونشست زمين، خشک شدن درياچه اروميه، تالاب هورالعظيم و ساير تالابهاي کشور، رشد چشمگير کانونهاي ريزگرد، پيش روي آب دريا به رودخانهها، آلودگي هواي شهرهاي بزرگ و......).نکتۀ ديگري که بايد توجه داشت اين است که "بهتر از قبل ساختن خرابيهاي ايران بعد از جنگ" (که آقاي دکتر عارف معاون اول رئيسجمهور بر آن تأکيد دارند) در امور زير بنايي نبايد تنها متکي بر شکل ظاهري بازسازيها باشد، بلکه بايد معطوف به تغيير رويکردها و بازنگري در سياست گذاريها و رفع و رجوع اشتباهات گذشته، و البته منطبق بر استعدادها و محدوديتهاي سرزميني کشورمان (و يا به عبارتي آمايش سرزمين) استوار شوند.بازسازي فيزيکي خرابيها فقط به پول و پيمانکار نياز دارند، که در برخي موارد کاربر دارد، درحالي که بازنگري در سياست گذاريها يا حکمراني -که کشورمان خصوصاً در بخش آب، کشاورزي و محيطزيست شديداً به آن نيازمند است- به اتاق فکر و بکار بستن خرد و استفاده از عالمان و دانشمندان اين بخش از علوم بشري نياز دارد که کشورمان بينصيب از آنها نيست فقط اراده ميخواهد و وقتگذاري بدون هيچ هزينه کردي.استنتاج مسير حکمراني درست و پايهگذاري صحيح سياست گذاريها از دل اين اتاقهاي فکر ميتواند بيرون کشيده شود که نتيجه آن بايد حافظ پايداري سرزميني و اصلاح اشتباهات گذشته و کاهش هزينههاي ملي براي کشورمان باشد.فضاي گرگ و ميش نه جنگ نه صلح فعلي، که خواسته يا ناخواسته شروع بازسازيها و ساختن فيزيکي خرابيها را به تاخير انداخته، اين فرصت را فراهم نموده تا در اين فاصله و تا شکلگيري صلحي پايدار، اتاقهاي فکر در همه بخشها فعال شوند و عالمان و انديشمندان وظيفه خود را در قبال جامعه خود ايفا نموده و نقشه راه رشد و تعالي کشور و ساختن ايراني آباد و مترقي را استخراج نمايند.
