در بيانيه مشترک مطرح شد
تأکيد رهبران بريکس بر حل مناقشات بينالمللي از طريق ديپلماسي و مخالفت با تحريمهاي يکجانبه
رهبران گروه بريکس در بيانيهاي مشترک که پس از نشستها در دهلي نو منتشر شده است، با ابراز نگراني از درگيريهاي ادامهدار در جهان و افزايش خطرات تهديدها و جنگهاي هستهاي خواستار پاسخ به آنها با روش ديپلماتيک شده و مخالفت خود را با تحريمهاي يکجانبه و تبعيضآميز اعلام کردند.
رهبران اين کشورها از جامعه بينالمللي خواستند به چالشها با ابزارهاي ديپلماتيک پاسخ دهند.
با توجه به تهديدهاي رئيسجمهور آمريکا به تکرار تجاوزگري عليه تأسيسات اتمي ايران، در اين بيانيه درباره افزايش مخاطرات تهديدها و جنگهاي هستهاي ابراز نگراني شده است.
رهبران بريکس درباره حملات عمدي به تأسيسات اتمي تحت پادمان آژانس بينالمللي انرژي اتمي ابراز نگراني کرده و گفتند: «ما به طور جدي نگران حملات عمدي به تأسيسات غيرنطامي و تأسيسات صلحآميز هستهاي تحت پادمان آژانس بينالمللي انرژي اتمي با نقض قطعنامههاي بينالمللي و قطعنامههاي مرتبط با آژانس هستيم.»
در ادامه اين بيانيه تأکيد شده است: « پادمانها، ايمني و امنيت هستهاي همواره بايد به منظور حفاظت از افراد و محيطزيست از آسيبها و خطرات رعايت شود.»
آمريکا و رژيم صهيونيستي در جنگهاي تحميلي دوم و سوم بارها تأسيسات اتمي فعال و تحت پادمان ايران را هدف قرار دادند. محوطه نيروگاه اتمي بوشهر که داراي نيروگاه فعال است بارها هدف پرتابههاي دشمن قرار گرفت. تأسيسات غنيسازي ايران در اصفهان، فردو و نطنز نيز ازسوي آمريکا با بمبهاي سنگرشکن مورد حمله قرار گرفتند.
دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا اخيرا نيز تهديد به هدف قرار دادن تأسيسات اتمي ايران در کوه کلنگ کرده است که با هشدار مقامات ايراني مبني بر پاسخ قاطعانه به هرگونه تجاوزگري مواجه شد.
در اين بيانيه همچنين با تحريمهاي يکجانبه و ناقض قوانين بينالمللي که نمونه آن تحريمهاي يکجانبه و غيرقانوني آمريکا عليه ايران است، مخالفت شده و آمده است: ما با تمامي تدابير يکجانبه، تنبيهي و تبعيضآميز که مطابق قوانين بينالمللي نيستند، مخالفيم.
پزشکيان: نيازمند اصلاح واقعي سازوکارهاي بينالمللي هستيم
رئيسجمهور در جلسه غير علني سران عضو بريکس که در دهلينو برگزار شد با بيان اينکه «حکمراني فراگير جهاني و تقويت چندجانبهگرايي»، امروز اهميت دو چنداني دارد، تصريح کرد: امروز ما با يک تناقض اساسي روبهرو هستيم. از يک سو، وابستگي متقابل کشورها در برابر بحرانهاي مشترک بيش از هر زمان افزايش يافته، اما ازسوي ديگر، همزمان شاهد بازگشت يکجانبهگرايي، فشار و ابزاريسازي نظامهاي مالي و فناوري هستيم. اين روند تنها يک چالش سياسي نيست بلکه بنيانهاي حکمراني جهاني را تضعيف ميکند.
در متن سخنراني دکتر پزشکيان آمده است:
بسمالله الرحمن الرحيم
مايه خرسندي است که در هجدهمين نشست سران بريکس در دهلي نو در کنار شما حضور دارم. از دولت و نخستوزير محترم هند براي ميزباني شايسته اين نشست و تلاشهاي صورت گرفته براي تقويت همکاريهاي بريکس، صميمانه تشکر ميکنم.
موضوع اين نشست، يعني «حکمراني فراگير جهاني و تقويت چندجانبهگرايي»، امروز اهميت دو چنداني دارد. امروز ما با يک تناقض اساسي روبهرو هستيم. از يک سو، وابستگي متقابل کشورها در برابر بحرانهاي مشترک بيش از هر زمان افزايش يافته، اما ازسوي ديگر، همزمان شاهد بازگشت يکجانبهگرايي، فشار و ابزاريسازي نظامهاي مالي و فناوري هستيم. اين روند تنها يک چالش سياسي نيست بلکه بنيانهاي حکمراني جهاني را تضعيف ميکند.
اعتبار هر نظام حکمراني به توانايي آن در حمايت از حقوق همه کشورها، اعم از کوچک و بزرگ بستگي دارد. اگر منشور ملل متحد نتواند در برابر توسل غيرقانوني به زور از ملتها حمايت کند، و اگر قواعد بينالمللي براي برخي الزامآور و براي برخي ديگر قابل تفسير باشند، نميتوان از چندجانبهگرايي واقعي سخن گفت.
جمهوري اسلامي ايران اين واقعيت را در عمل تجربه کرده است. تجاوز نظامي آمريکا و رژيم صهيونيستي به ايران، جان انسانهاي بيگناه را گرفت و به زيرساختهاي حياتي، اقتصادي و غيرنظامي کشور آسيب رساند. آمريکا و رژيم اشغالگر تنها در روز نخست اين جنگ چهل روزه، رهبر عاليقدر جمهوري اسلامي ايران و 168 کودک بيگناه را در مدرسه ميناب به شهادت رساندند. حمله به مدرسه ميناب و ورزشگاه لامرد نشان داد که يکجانبهگرايي، جنگطلبي و وحشيگري آمريکا و رژيم اشغالگر، در کنار بيعملي سازمان ملل و شوراي امنيت آن، چگونه ميتواند مستقيماً حيات انسانها را تهديد کند.
همزمان، آنچه در غزه و لبنان بر مردم غيرنظامي ميگذرد، وجدان بشريت را به چالش کشيده است. اگر نظام چندجانبه نتواند از جان انسانها و حاکميت کشورها در برابر جنگ، نسلکشي و تجاوز حمايت کند، چگونه ميتوان به مشروعيت آن اعتماد کرد؟ پاسخ ما نبايد در صدور بيانيهها خلاصه شود. ما نيازمند اصلاح واقعي سازوکارهاي بينالمللي هستيم.
از نگاه جمهوري اسلامي ايران، حکمراني فراگير بر چهار پايه استوار است:
نخست، احترام برابر به حاکميت کشورها و اجراي بدون تبعيض حقوق بينالملل؛ هيچ کشوري نبايد به دليل قدرت اقتصادي يا نظامي خود از قواعدي که براي ديگران لازمالاجراست، مستثني شود.
دوم، اصلاح ساختارهاي حکمراني جهاني؛ شوراي امنيت و نهادهاي مالي بينالمللي بايد بازتابدهنده واقعيتهاي جديد جهان و نقش واقعي کشورهاي جنوب جهاني باشند.
سوم، تبديل چندجانبهگرايي از شعار به عمل؛ از طريق توسعه تجارت با ارزهاي ملي، تقويت سازوکارهاي پرداخت مستقل و تقويت نقش نهادهايي همچون بانک توسعه جديد در معماري اقتصادي يک نظام جهاني متوازنتر.
چهارم، مقابله عملياتي و جدي با تحريمهاي يکجانبه؛ تحريمهايي که در عمل نه فقط دولتها، بلکه مردم، بيماران، کودکان و مسير توسعه کشورها را هدف ميگيرند.
تحولات سالهاي اخير نشان داد که امنيت پايدار ديگر نميتواند بر پايه امنيت براي برخي و ناامني براي ديگران تعريف شود. امنيت پايدار زماني حاصل ميشود که حاکميت کشورها محترم شمرده شود و هيچ کشوري نتواند از سرزمين خود براي تهديد و حمله به ديگري استفاده کند. ما در بريکس بايد در برابر عاديسازي حمله به زيرساختهاي غيرنظامي و حياتي ايستادگي کنيم. همين اصل درباره تأسيسات هستهاي صلحآميز نيز جاري است؛ اين تأسيسات بايد در برابر حمله و تهديد به حمله مصون بمانند، چرا که به خطر انداختن آنها مسئلهاي صرفاً محدود به يک کشور نيست، بلکه تهديد مرتبط با صلح و امنيت بينالمللي است.
مسئله فلسطين نيز آزموني ديگر براي اعتبار حکمراني جهاني است. مردم فلسطين از حق تعيين سرنوشت و زندگي در امنيت برخوردارند و هيچ راهحل عادلانهاي بدون احترام به اراده آنان شکل نخواهد گرفت. بريکس بايد صداي عدالت باشد و در پايان دادن به اشغال و تضمين حقوق مشروع مردم فلسطين نقش فعالتري ايفا کند.
جمهوري اسلامي ايران از سه روند در بريکس حمايت ميکند: تقويت هماهنگي سياسي اعضا در دفاع از منشور ملل متحد و حاکميت کشورها؛ توسعه همکاريهاي اقتصادي و مالي مستقل از ابزارهاي انحصاري؛ و تقويت همکاري در حوزههاي علم، فناوري، انرژي و امنيت غذايي به نفع همه اعضا، بهويژه کشورهاي جنوب جهاني.
جهان امروز بيش از هر زمان به همکاري نياز دارد، اما همکاري پايدار بدون عدالت ممکن نيست. چندجانبهگرايي زماني معنا دارد که همه در برابر قانون برابر باشند و حکمراني جهاني زماني مشروعيت خواهد داشت که صداي کشورهاي درحال توسعه شنيده شود.
بريکس در پيگيري اهداف تعيين شده، به ويژه برقراري نظم بينالمللي عدالت- محور موفقيت کسب خواهد کرد که بتواند بر برخي چالشهاي درون گروهي نيز فائق آيد. پايبندي به اصول و اهدف بنيادين بريکس، اجتناب از تأثيرپذيري از روندها و فشارهاي خارج از گروه، مقاومت در برابر تحريمهاي غيرقانوني و ظالمانه عليه اعضا، تبديل حوزههاي رقابت به همکاري، ايجاد سامانه و بالاخره براي رفع کاستيهاي اداري، استقرار دبيرخانه دائمي و تقويت سازوکارهاي هماهنگي ميان اعضا ضروري است تا تصميمات مشترک با انسجام، سرعت و کارآمدي بيشتري به مرحله اجرا درآيد.
جمهوري اسلامي ايران آماده است در چارچوب بريکس براي تحقق اين اهداف همکاري کند. ما به دنبال جهاني هستيم که در آن قدرت جاي قانون را نگيرد، تحريم جاي همکاري را نگيرد، جنگ جاي گفتوگو را نگيرد و انحصار جاي مشارکت را نگيرد. اين همان معناي واقعي حکمراني فراگير جهاني و چندجانبهگرايي است.
ديدار با رهبران اديان، نخبگان و بازرگانان هند، بازديد از سرسراي ايراني دوران فتحعلي شاه قاجار و ديدار با سران کشورهاي هندوستان، امارات متحده عربي، مالزي و اتيوپي از ديگر برنامههاي رئيسجمهور در حاشيه اجلاس بريکس بود.
